Oddech to podstawa! – głos

Oddech to podstawa! – głos

Tematem dzisiejszego wpisu będzie wpływ oddechu na powstawanie głosu. Wiemy już, że oddech=życie i bezsprzecznie oddech to podstawa! Układ oddechowy jest odpowiedzialny za:

  • utrzymywanie stałości środowiska wewnętrznego przez dostarczanie O2 i wydalanie CO2,
  • regulację równowagi kwasowo-zasadowej (bioelektrycznej),
  • współudział w tworzeniu głosu.

Dlaczego oddech jest taki ważny w powstawaniu głosu? Co takiego się dzieje, że możemy emitować substancję foniczną i być słyszani przez odbiorcę?

Zacznijmy od tego, że oddech jest czynnością automatyczną, którą powtarzamy najczęściej w swoim życiu. W liczbach wygląda to następująco:

  • od 16 do 20 oddechów w ciągu minuty (ostatnio spotkałam się też z danymi podającymi, że 12 oddechów w ciągu minuty to optimum – oczywiście jest to osobnicze i zależne od różnych czynników przede wszystkim od stylu życia, stresu – o tym będzie w którymś z kolejnych wpisów)
  • ponad 20 tysięcy oddechów w ciągu doby,
  • 6 miliardów oddechów w ciągu życia.

Arystoteles powiedział, że jesteśmy tym, co powtarzamy najczęściej. Zgadzam się z tym całkowicie. W jaki sposób to wiąże się z oddechem? Jeśli najczęściej powtarzasz nieprawidłowy oddech – zbyt szybki, płytki, który nieodpowiednio angażuje mięśnie oddechowe, jesteś zestresowany, niedotleniony, a co za tym idzie zmęczony, a Twoje mięsnie są napięte. Ponadto niewłaściwie funkcjonuje Twój organizm, ponieważ procesy fizjologiczne nie mogą przebiegać prawidłowo, a w konsekwencji nie mówisz własnym głosem. To oznacza, że mówisz tak, jak pozwala Ci na to Twój wyczerpany organizm. Oczywiście możemy nad tym pracować.

Żeby zacząć pracę nad głosem, warto sobie na wstępie uświadomić, że mamy do czynienia z dwoma sposobami oddychania:

  • oddychanie statyczne – spoczynkowe; jest automatycznym mechanizmem, który działa bez naszej kontroli; kiedy to czytasz – oddychasz, a na pewno nie koncentrujesz się na tym, żeby oddychać;
  • oddychanie dynamiczne – które uaktywnia się w czasie mowy i śpiewu; świadoma praca nad zmianą rytmu i głębokości może wpływać na zwiększenie jego wydajności; podczas przemawiania do słuchaczy, łatwiej jest Ci emitować głos w sytuacji, gdy odpowiednio do długości wypowiadanych fraz regulujesz fazy wydechowe.

Różnice między oddechem statycznym a dynamicznym przedstawia poniższa tabela:

 

 

STATYCZNE

DYNAMICZNE

OKOLICZNOŚCI

w czasie spoczynku

w czasie mowy i śpiewu

TOR ODDECHOWY

nos

usta 

usta i nos

PROPORCJE

wdech i wydech  zbliżonej długości

krótki wdech

długi wydech

ZUŻYCIE POWIETRZA

Jednorazowy wdech

małe

około 0,5 litra

duże

Około 1 do 2 litrów

TYP ODDYCHANIA

oddychanie automatyczne

wdechy  warunkowane długością frazy

 

W trakcie oddychania statycznego więzadła głosowe (fałdy głosowe) są rozchylone – jest to ich pozycja spoczynkowa. Natomiast w trakcie fonacji wiązadła głosowe stykają się ze sobą. Przedstawia to poniższa ilustracja.

 

W czasie oddychania uaktywniają się mięśnie, które są odpowiedzialne za wdech i wydech. Ogólnie możemy je sklasyfikować jako:

  • mięśnie szyjne,
  • mięśnie międzyżebrowe,
  • mięśnie brzucha,
  • przepona.

W zależności od zaangażowania konkretnych mięśni w proces oddychania, możemy wyróżnić różne rodzaje oddechu:

szczytowy zwany też obojczykowo-żebrowym; w którym przeważa praca górnych mięśni żebrowych i mięśni mostka przy  braku aktywności mięśni dolnożebrowych i przepony,

piersiowy zwany też żebrowym; to rodzaj oddychania, w którym przeważają mięśnie dolnożebrowe,

Brzuszny zwany też przeponowym; to rodzaj oddychania, w którym przeważa praca przepony. Klatka piersiowa powiększa swoje rozmiary wskutek jej obniżenia,

Żebrowo-przeponowo-brzuszny  zwany też całościowym, w którym uaktywniają się wszystkie mięśnie oddechowe. Jest on najbardziej korzystny dla naszego organizmu. W kolejnych wpisach będzie mowa o tym, jak nad nim pracować.

Jeśli chcesz zobaczyć film na temat wpływu oddechu na powstawanie głosu, kliknij tu: Oddech to podstawa! - głos

Sylwia Zasada

Trener emisji głosu, logopeda, nauczyciel z powołania. Od 9 lat zarządza Instytutem Edukacji Logopedycznej. Od 8 lat prowadzi szkolenia doskonalące nauczycieli, specjalizując się w treningu emisji głosu oraz terapii oddechowej.